Gdzie branża może się dziś najbardziej mylić w interpretacji PPWR?
KGL S.A. od lat uważnie obserwuje i analizuje zmiany legislacyjne zachodzące w sektorze opakowań z tworzyw sztucznych. Jesteśmy członkiem organizacji zajmujących się bezpośrednim monitoringiem oraz interpretacją wprowadzonych przepisów, jak np. Stowarzyszenie Natureef, Polski Pakt Plastikowy, Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych. Na podstawie dzisiejszego stanu wiedzy, bez publikacji aktów delegowanych i wykonawczych, w opinii KGL S.A. branża najbardziej myli się w ocenie możliwości stosowania tworzyw sztucznych, do wytworzenia których wykorzystuje się surowce pochodzące z recyklingu chemicznego.
Do dnia 31 grudnia 2026 roku Komisja ma przyjąć akty delegowane zawierające kryteria zrównoważoności w odniesieniu do technologii recyklingu tworzyw sztucznych, a także opublikować akty wykonawcze określające metodykę obliczania i weryfikacji zawartości procentowej materiału pochodzącego z recyklingu. Artykuł 7 niniejszego rozporządzenia mówi o wykorzystaniu minimalnej zawartości materiałów z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych. Określona jest minimalna zawartość procentowa materiałów z recyklingu odzyskanych z odpadów pokonsumenckich z tworzyw sztucznych, w podziale na rodzaje i formaty opakowań, obliczaną jako średnia dla zakładu produkcyjnego i dla roku. Rozporządzenie PPWR zakłada modulację opłat z tytułu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, w oparciu o zawartość procentową materiału pochodzącego z recyklingu w opakowaniach.
Zobacz, kto będzie na Konferencji PPWR?
Artykuł 8 dotyczy natomiast stosowania surowców biopochodnych w opakowaniach z tworzyw sztucznych. Komisja dokona przeglądu stanu rozwoju technologicznego i efektywności środowiskowej opakowań z biopochodnych tworzyw sztucznych, biorąc pod uwagę kryteria zrównoważoności. Na podstawie przeglądu Komisja przedstawi, w stosownych przypadkach, wniosek ustawodawczy, który ma ustanowić wymogi w zakresie zrównoważoności w odniesieniu do surowców biopochodnych w opakowaniach z tworzyw sztucznych; określić cele dotyczące zwiększenia wykorzystania surowców biopochodnych w opakowaniach z tworzyw sztucznych; wprowadzić możliwość osiągnięcia celów określonych w artykule 7 niniejszego rozporządzenia poprzez wykorzystanie surowców z biopochodnych tworzyw sztucznych zamiast materiałów z recyklingu odzyskanych z odpadów pokonsumenckich z tworzyw sztucznych, w przypadku gdy nie są dostępne odpowiednie technologie recyklingu na potrzeby opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością spełniających wymogi ustanowione w rozporządzeniu (UE) 2022/1616.
PPWR określa zatem wymogi dotyczące stosowania jedynie materiałów z recyklingu odpadów pokonsumenckich oraz określa możliwość stosowania surowców biopochodnych, których ilość (podobnie jak w przypadku recykligu chemicznego) rozliczana jest na podstawie bilansu masy. Recykling chemiczny nie jest umocowany w PPWR. Kluczowym dla pełnego sukcesu przyjętej strategii określonej w artykule 7 jest dostęp do recyklatów odzyskanych z odpadów pokonsumenckich. Na dzień dzisiejszy w tej kwestii jest mnóstwo zaniedbań oraz utrudnień, tj. nieodpowiednia segregacja, wielomateriałowe odpady opakowanie, długotrwała certyfikacja. W ocenie KGL S.A., w wymiarze długoterminowym i wielkoskalowym, bez recyklingu chemicznego nie da się osiągnąć zakładanych celów we wszystkich formatach opakowań i dla różnych typów tworzyw sztucznych. Uważamy, że zastosowanie tworzyw sztucznych z recyklingu chemicznego jest świetną alternatywą, a z pewnością komplementarnym źródłem surowców dla materiałów z recyklingu odpadów pokonsumenckich.
Które rozwiązania opakowaniowe są dziś najbardziej zagrożone?
W sektorze sztywnych opakowań termoformowanych z tworzyw sztucznych do kontaktu z żywnością jednym z typów opakowań, które w przyszłości mogą zostać wycofane z rynku są opakowania wielomateriałowe, w szczególności te wytwarzane z laminatów typu PET/PE, PET/EVOH/PE.
Zgodnie z definicją zawartą w PPWR „opakowanie wielomateriałowe” oznacza jednostkę opakowania składającą się z co najmniej dwóch różnych materiałów, które są częścią masy głównego materiału opakowaniowego i nie mogą być ręcznie oddzielone, a zatem tworzą jedną integralną całość, chyba że jeden z materiałów stanowi niewielką część jednostki opakowania i w każdym razie nie więcej niż 5% masy całkowitej jednostki opakowania. Dodatkowo artykuł 6 PPWR dotyczy opakowań zdatnych do recyklingu. Opakowanie uznaje się za nadające się do recyklingu, jeżeli spełnia następujące warunki: 1) jest projektowane z myślą o recyklingu materiałów umożliwiającym wykorzystanie powstałych surowców wtórnych, których jakość w porównaniu z materiałem oryginalnym jest wystarczająca, aby można je było wykorzystać w celu zastąpienia surowców pierwotnych; 2) gdy staje się odpadem, może być zbierane selektywnie, sortowane z przeznaczeniem do konkretnych strumieni odpadów bez wpływu na zdatność do recyklingu innych strumieni odpadów i poddawane recyklingowi na dużą skalę. Wszystkie opakowania muszą nadawać się do recyklingu od 01.01.2030 wg kryterium projektowego oraz od 01.01.2035 wg recyklingu na dużą skalę. Zdatność opakowania do recyklingu wyraża się w klasach wydajności recyklingu A, B lub C.
Duża część opakowań wytworzonych z różnych typów tworzyw sztucznych wpisuje się w definicję opakowań wielomateriałowych. Ponadto odpady opakowaniowe powstające z tych opakowań zanieczyszczają strumienie odpadów opakowaniowych monomateriałowych i tym samym wpływają na zdatność do recyklingu innych strumieni odpadów. Z odpadów wielomateriałowych nie można wytworzyć surowców wtórych, które zastąpią równoważnie surowce pierwotne. Powyższe zmiany już od kilku lat przekładają się na rozwój oferty KGL S.A. Opracowaliśmy technologie umożliwiające produkcję opakowań monomateriałowych przy jednoczesnym zachowaniu możliwości zamykania ich foliami górnymi oraz przy utrzymaniu wysokiej barierowości. Należy jednak wspomnieć, że w ocenie KGL S.A. wymogi zdatności do recyklingu są dość restrykcyjne i w niektórych asortymentach produktowych wyroby wielomateriałowe znacznie bardziej sprawdzają się w utrzymaniu świeżości żywności. W związku z tym wyroby monomateriałowe powinny zostać wprowadzone w tych aplikacjach, w których jest to możliwe, bez uszczerbku dla jakości pakowanych produktów.
Drugim typem opakowań, który może zostać wycofany z rynku są opakowania ze spienionego polistyrenu. Kwestie zakazu stosowania pojemników jednorazowych z EPS/XPS reguluje artykuł 67 PPWR. Co istotne, jest to przepis zmieniający dotychczasowy zakres zastosowania Dyrektywy SUP, a nie obowiązek wynikający z PPWR samego sobie. Prawodawca unijny oznajmia, że artykuł 67 stosuje się od dnia 12 lutego 2029 r. Na gruncie Dyrektywy SUP obowiązywał już natomiast zakaz wprowadzania do obrotu jednorazowych kubków i pojemników wykonanych z EPS, a zatem zakaz wprowadzania do obrotu XPS zostanie wprowadzony przez PPWR od 12 lutego 2029 r.
W związku z powyższym intensywnie przygotowujemy się do sprostania wymaganiom rozporządzenia PPWR. Już dziś posiadamy w swojej ofercie opakowania, które spełniają warunki wspomnianego dokumentu i mogą być doskonałą alternatywą dla opakowań ze spienionego polistyrenu. Idealnym przykładem są opakowania Menu Box z XPP o obniżonej gęstości i masie z zachowaniem wymaganych własności wytrzymałościowych. Opakowania te nie dość, że są wykonane z materiału spienionego, co ogranicza ilość użytego tworzywa do ich produkcji, to jeszcze w 100%, dzięki strukturze monomateriałowej, nadaje się do recyklingu. Charakteryzują się również zwiększoną izolacyjnością termiczną. W tym miejscu należy również wspomnieć o tym, iż KGL S.A. prowadzi działania mające na celu zamknięcie obiegu produkowanych przez siebie opakowań, co bezpośrednio wpisuje się w model funkcjonowania Gospodarki w Obiegu Zamkniętym (GOZ).
dr inż. Anita Frydrych
Dyrektor Działu Rozwoju Technologii Tworzyw Sztucznych i Funduszy Unijnych
Doktor nauk chemicznych w zakresie chemii i technologii materiałów polimerowych. Absolwentka Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej. W latach 2010-2015 pracowała w Katedrze Chemii i Technologii Polimerów PW nad realizacją projektów naukowo-badawczych związanych z syntezą polimerów biodegradowalnych. W dorobku posiada wiele publikacji i patentów. Uczestniczyła w licznych konferencjach krajowych i zagranicznych z tematyki syntezy polimerów i przetwórstwa tworzyw sztucznych. W KGL S.A. od 2016 r. odpowiada za pozyskiwanie funduszy unijnych oraz wdrażanie nowych rozwiązań produktowych, np. opakowań z XPP i XPET, opakowań o podwyższonej odporności typ hot-fill i CPET, produkcję opakowań monomateriałowych oraz z recyklatów.
