Makroekonomiczny nokaut energetyczny i iluzja wzrostów
Analiza danych Eurostatu i Cefic pokazuje, że rzekoma poprawa rynkowa w UE to w dużej mierze efekt statystyczny:
- Ceny zamiast wolumenu: Obserwowany w Europie skromny wzrost wartości sprzedaży chemii o 0,4% wynika wyłącznie z wyższych cen producentów (+4,2%), a nie z realnego ożywienia produkcyjnego. Fizyczny wolumen produkcji w UE wciąż kurczy się w tempie -1,6% rok do roku.
- Dystans energetyczny: Podstawowym determinantem braku konkurencyjności Europy pozostają koszty energii. Średnia cena gazu w UE (styczeń–lipiec 2026) wzrosła o 15,7% do poziomu 45,1 EUR/MWh, podczas gdy w USA spadła o 9% do 12,5 EUR/MWh. W efekcie europejski gaz jest średnio 3,6 raza droższy niż amerykański, co generuje gigantyczne koszty stałe dla rodzimych instalacji.
- Niewykorzystane linie: Średnie wykorzystanie mocy produkcyjnych w UE wzrosło wprawdzie do 75%, ale wciąż szoruje po dnie, pozostając ponad 6 punktów procentowych poniżej długoterminowej normy (81,3%). Najtrudniejsza sytuacja panuje w Belgii (71,8%) oraz w Niemczech (72,9%).
Sektor polimerów na dnie hierarchii
Dla czytelników z branży tworzyw sztucznych kluczowy jest fakt, że to właśnie ich segment jest – obok petrochemii – najgłębiej dotknięty recesją:
- Polimery pod kreską: Podczas gdy wyroby konsumenckie czy kosmetyki notują lekkie wzrosty, unijna produkcja polimerów runęła w pierwszym półroczu 2026 roku aż o 6,5%.
- Globalna nadpodaż: Europejscy producenci tworzyw masowych przegrywają walkę z tanią konkurencją z Azji (głównie z Chin, których indeks produkcji osiągnął rekordowe 140 punktów przy bazie 100 w roku 2021) oraz z USA.
- Załamanie handlu: Unijny eksport chemiczny do USA drastycznie się skurczył (aż o -29% w segmencie podstawowej chemii organicznej), co pociągnęło za sobą spadek całkowitej nadwyżki handlowej Wspólnoty.
Polska na tle UE: Relatywna stabilność kontra pesymizm biznesowy
Pozycja Polski w najnowszym raporcie Cefic okazuje się niejednoznaczna i wymaga rozdzielenia twardych danych produkcyjnych od nastrojów rynkowych:
- Odporność wolumenowa: W ujęciu fizycznej produkcji Polska utrzymała stabilność (+0,1% r/r), co na tle głębokich spadków w Holandii (-6,0%), we Włoszech (-3,3%) czy w Niemczech (-2,7%) pozycjonuje nasz kraj jako jednego z bezpieczniejszych graczy w regionie.
- Wysokie wykorzystanie fabryk: W Q3 2026 roku wskaźnik wykorzystania mocy produkcyjnych w polskiej chemii wzrósł o 2,4 punktu procentowego, osiągając 75,8% i przebijając unijną średnią. Wynika to z silnej pozycji Polski jako 5. największego przetwórcy tworzyw w UE, który zamiast kosztownej syntezy surowców skupia się na przetwórstwie i produkcji opakowań napędzanych wewnętrzną konsumpcją gospodarki.
- Czerwona latarnia nastrojów: Paradoksalnie, twardej stabilizacji nie towarzyszy optymizm. Polska zanotowała najsłabszą dynamikę poprawy zaufania biznesowego w całej stawce – wskaźnik wzrósł u nas zaledwie o 1,4 punktu, podczas gdy we Francji wystrzelił o 8,5 pkt, a w Belgii o 7,2 pkt. Polscy menedżerowie wykazują skrajną ostrożność w ocenie portfela zamówień.
Podsumowanie i prognoza dla przetwórców
Europejski przemysł chemiczny w drugiej połowie 2026 roku utknął w fazie niskiej stabilizacji stabilizowanej głównie korektami cenowymi, a nie realnym popytem. Polska obroniła swój status "bezpiecznej przystani przetwórczej", opierając się recesji silnym rynkiem wewnętrznym opakowań, AGD i budownictwa.
Jednak narastający pesymizm polskich menedżerów oraz drastyczny, unijny spadek produkcji polimerów o 6,5% to jasny sygnał ostrzegawczy. Bez systemowego obniżenia kosztów operacyjnych i odblokowania inwestycji w recykling cyrkularny, przewaga polskiego przetwórstwa nad resztą pogrążonej w kryzysie kosztowym Europy może zacząć topnieć.
