Koncerny Unilever, Nestlé, PepsiCo, Procter & Gamble, Colgate-Palmolive oraz Mars oficjalnie zostały założycielami nowej inicjatywy PaperFlex Consortium, powołanej przez Fundację Ellen MacArthur oraz organizację (RE)SET. Cel projektu to radykalne przyspieszenie prac nad biodegradowalnymi i zdatnymi do recyklingu alternatywami papierowymi, które mają zastąpić wielomateriałowe, giętkie tworzywa sztuczne (takie jak saszetki, woreczki czy owijki). Dla branży przetwórstwa polimerów to jednoznaczny sygnał, że rynek FMCG poszukuje technologii zdolnych całkowicie wyeliminować trudne w odzysku folie z tworzyw.
Bariera rynkowa dla tworzyw giętkich
Z perspektywy Fundacji Ellen MacArthur małe formaty opakowań giętkich z tworzyw sztucznych stanowią obecnie systemową barierę w realizacji celów zrównoważonego rozwoju na rok 2030. Choć folie polimerowe doskonale chronią produkt, brak efektywnych i powszechnych systemów ich selektywnej zbiórki oraz separacji (zwłaszcza w krajach rozwijających się) sprawia, że trafiają one bezpośrednio do środowiska naturalnego.
W odpowiedzi na to konsorcjum stawia na papier, który z natury łatwiej adaptuje się do istniejących strumieni recyklingu makulatury, a w przypadku niekontrolowanego porzucenia ulega naturalnemu rozkładowi.
Wyzwania technologiczne pod lupą R&D
Zastąpienie polimerów papierem w segmencie opakowań barierowych wymaga rozwiązania kluczowych problemów inżynieryjnych. Dotychczas na rynku brakowało rozwiązań papierowych, które łączyłyby odpowiednie parametry ochronne z akceptowalną ceną i masową skalą produkcji. Wspólne testy laboratoryjne i przemysłowe członków PaperFlex Consortium skupią się na następujących aspektach technicznych:
- Biodegradowalne powłoki barierowe: Tradycyjne laminaty papier-tworzywo utrudniają recykling. Konsorcjum zamierza opracować zaawansowane powłoki organiczne i biodegradowalne, które zapewnią barierowość tlenową i wodną (ochrona przed wilgocią), nie zakłócając procesu rozwłókniania papieru w papierniach.
- Wydłużenie czasu przydatności (Shelf life): Prace badawczo-rozwojowe obejmą utrzymanie stabilności fizykochemicznej zapakowanych produktów (od żywności po kosmetyki i chemię gospodarczą) w warunkach zmiennej wilgotności otoczenia.
- Przetwórstwo na liniach pakujących (Machinability): Jednym z największych wyzwań dla inżynierów jest zachowanie wydajności maszyn pakujących. Tworzywa sztuczne charakteryzują się wysoką elastycznością i odpornością na rozciąganie. Papier wykazuje inną sztywność i podatność na zrywanie, dlatego konsorcjum zmodyfikuje właściwości mechaniczne materiałów celulozowych, aby mogły pracować na istniejących, szybkich liniach formująco-napełniająco-zamykających (FFS).
Model współpracy: Wspólne R&D, niezależny rynek
Sposób działania PaperFlex Consortium opiera się na formule otwartej innowacji z zachowaniem ścisłych reguł rynkowych. Finansowanie oraz badania nad nowymi technologiami będą prowadzone wspólnie, co ma obniżyć koszty jednostkowe i skrócić czas wdrożenia (Time-to-Market).
Jednak jak podkreśla Allison Lin z koncernu Mars, partnerstwo realizowane jest pod nadzorem prawnym i z jasnymi granicami ochrony konkurencji. Każdy z producentów zachowuje pełną autonomię biznesową – decyzje o wdrożeniu konkretnych formatów opakowań w swoich markach będą podejmowane indywidualnie i niezależnie.
Kontekst rynkowy: Nie tylko opakowania giętkie
Presja na odchodzenie od tworzyw sztucznych w Europie i na świecie przybiera na sile. Równolegle do PaperFlex Consortium rozwijają się inne projekty celulozowe, takie jak unijny projekt flagowy BIOWRAP. Stawia on sobie za cel wdrożenie w pełni papierowej folii bąbelkowej i zastąpienie nią ponad 100 milionów metrów kwadratowych plastikowego odpowiednika w ciągu 5 lat od zakończenia projektu, przy jednoczesnym zapewnieniu wskaźnika odzysku surowca w recyklingu papieru na poziomie minimum 90%.
Dla branży przetwórstwa tworzyw sztucznych te dążenia gigantów oznaczają konieczność redefinicji portfolio. Segment folii wielowarstwowych traci dotychczasowych odbiorców, a rynkowy sukces przetrwania zależeć będzie od rozwoju monomateriałów polimerowych o ekstremalnie wysokiej zdolności do recyklingu lub włączenia się w łańcuch dostaw nowych, hybrydowych technologii barierowych opartych na celulozie.
